مقالهٔ پژوهشی تازهٔ دکتر ماکان آریا پارسا با عنوان «قصد بدون فرصت، فعالیت بدون تثبیت: مقایسهٔ آماری کارآفرینی در ایران و کانادا، ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۵، همراه با سناریوهای ۲۰۳۵» به‌صورت پیش‌چاپ (Preprint) در مخزن علمی Zenodo منتشر شد و شناسهٔ دیجیتال DOI دریافت کرد.
خلاصهٔ فارسی
ایران و کانادا در بیشتر رتبه‌بندی‌های محیط کارآفرینی در دو سر جدول قرار می‌گیرند، اما مقایسه‌ها معمولاً در همان رتبه متوقف می‌شوند. این مقاله دو کشور را با شاخص‌های هم‌سان دیدبان جهانی کارآفرینی (GEM)، نظرسنجی خبرگان ملی GEM و داده‌های بانک جهانی مقایسه می‌کند. روش‌ها عبارت‌اند از: آزمون جفتی ویلکاکسون با تعدیل Holm برای یازده سالی که هر دو کشور پیمایش شده‌اند، برآورد روند با شیب Theil–Sen و آزمون Mann–Kendall، مقایسهٔ چهار دورهٔ تحریمی ایران، و ترکیب سه مدل پیش‌بینی با سناریوهای صریح تا سال ۲۰۳۵.
دو کشور محدودیت‌هایی آینه‌وار دارند. در ایران قصد کارآفرینی بسیار بالاتر است (۳۱٫۲٪ در برابر ۱۳٫۱٪) و توانایی ادراک‌شده و منزلت اجتماعی کارآفرینان نیز بیشتر است، اما سهم کسانی که فرصت خوب می‌بینند بسیار کمتر است (۳۲٫۰٪ در برابر ۵۹٫۷٪). نسبت فعالیت نوپا به قصد کارآفرینی در ایران ۰٫۴۰ و در کانادا ۱٫۲۸ است. در کانادا فعالیت کارآفرینی نوپا از ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ سالانه حدود یک واحد درصد رشد کرد و به ۲۷٫۴٪ رسید، اما سهم مالکیت کسب‌وکارهای جاافتاده کاهش یافت.
شواهد با این تصویر سازگار است که گلوگاه ایران «فرصت» است، در شرایط بی‌ثباتی اقتصاد کلان، تحریم و نهادهای ضعیف، و گلوگاه کانادا «تثبیت و رشد» کسب‌وکارها. سناریوها نشان می‌دهد آیندهٔ ایران بیشتر به محیط اقتصادی بیرونی و اصلاح موانع داخلی بستگی دارد و آیندهٔ کانادا بیشتر به سیاست داخلی بهره‌وری و رشد شرکت‌ها. درس اصلی برای هر دو کشور این است که مرحله‌ای را بسنجند و هدف بگیرند که توان کارآفرینی در آن از دست می‌رود، نه نرخ کلی را.
مشخصات انتشار
- نویسنده: ماکان آریا پارسا (Macan Aria Parsa)، پژوهشگر مستقل، ORCID: 0009-0002-5686-7722
- نوع اثر: پیش‌چاپ، زبان انگلیسی، نوامبر ۲۰۲۶
- شناسهٔ DOI: 10.5281/zenodo.24138829
- متن کامل (PDF): zenodo.org/records/24138829
- مجوز: Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0)
شیوهٔ استناد
Aria Parsa, M. (2026). Intention Without Opportunity, Activity Without Consolidation: A Statistical Comparison of Entrepreneurship in Iran and Canada, 2008–2025, with Scenarios to 2035 [Preprint]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.24138829
Abstract
Iran and Canada sit at opposite ends of most rankings of entrepreneurial conditions, yet comparisons between them usually stop at the ranking. This paper compares the two countries on harmonised individual-level and expert-level indicators and identifies the specific mechanisms that hold each one back. It uses the Global Entrepreneurship Monitor Adult Population Survey for Iran (2008–2023) and Canada (2001–2006, 2013–2025), GEM National Expert Survey scores, and World Bank macroeconomic series. The analysis combines four tools. Paired Wilcoxon tests with Holm adjustment and standardised differences cover the eleven years in which both countries were surveyed. Theil–Sen slopes with Mann–Kendall tests estimate trends. Descriptive comparisons span four Iranian sanctions regimes. An ensemble of three forecasting models is combined with explicit scenarios to 2035. The two countries show mirror-image constraints. Iranian adults report more entrepreneurial intention (31.2% against 13.1%), more self-assessed capability and higher social status for entrepreneurs, but far fewer perceive good opportunities (32.0% against 59.7%). The ratio of early-stage activity to intention prevalence is 0.40 in Iran and 1.28 in Canada. Canada’s early-stage activity rose by about one percentage point a year between 2013 and 2025 and reached 27.4% in 2025, while established business ownership fell and the ratio of established to early-stage owners declined significantly. The evidence is consistent with Iran being constrained mainly by opportunity, in a setting of macroeconomic instability, sanctions and weak institutions, and with Canada being constrained mainly by consolidation. These are descriptive patterns in aggregate prevalence data, not causal estimates. The ensemble forecasts show little change by 2035 without a change in conditions. The scenarios suggest that Iran’s outcomes depend mainly on its external economic environment, whereas Canada’s depend mainly on domestic policy for productivity and scale-up.
Keywords: entrepreneurship; Global Entrepreneurship Monitor; Iran; Canada; institutions; sanctions; scenario analysis; comparative study
نسخهٔ مرجع این اثر، رکورد Zenodo با شناسهٔ DOI بالاست و این صفحه بازنشر آن است.
بدون دیدگاه