ਪਾੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ: ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ
ਮਾਕਾਨ ਆਰੀਆ ਪਾਰਸਾ, ਸੁਤੰਤਰ ਖੋਜਕਰਤਾ। ਪ੍ਰੀਪ੍ਰਿੰਟ, 4 ਨਵੰਬਰ 2026। ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ Zenodo ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ।
DOI:10.5281/zenodo.23970095 | PDF (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)
ਸਾਰ
ਇਹ ਲੇਖ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ (AI) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਸਰਕਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂ ਅਤੇ OpenAlex ਤੋਂ ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਮਾਪਕੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। Oxford Insights ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਸਰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ (58.94 ਅੰਕ), ਜੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰ (22.87) ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (21.06) ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਮਾਪਕੀ ਗਿਣਤੀ ਦੂਜਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ AI ਲੇਖ 2015 ਵਿੱਚ 876 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 1,644 ਹੋ ਗਏ, ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਲੇਖ 800 ਤੋਂ 895 ਹੋਏ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਖੇ ਲੇਖ 666 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 546 ਰਹਿ ਗਏ। ਸਬੂਤ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਧੀਮੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਲੇਖ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਸੰਸਥਾਗਤ ਹੈ: ਆਪਣੇ 2024 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਬਜਟ ਵਾਲੇ, ਮਾਪਣਯੋਗ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਪਾੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ
ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ
ਸਾਰ
ਇਹ ਲੇਖ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਬੁੱਧੀ (AI) ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾੜਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਸਰਕਾਰੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਸੂਚਕਾਂ ਅਤੇ OpenAlex ਤੋਂ ਇਸ ਖੋਜ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਮਾਪਕੀ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। Oxford Insights ਸੂਚਕਾਂਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅੰਤਰ ਸਰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਥੰਮ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ (58.94 ਅੰਕ), ਜੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰ (22.87) ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (21.06) ਦੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ-ਮਾਪਕੀ ਗਿਣਤੀ ਦੂਜਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ AI ਲੇਖ 2015 ਵਿੱਚ 876 ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2024 ਵਿੱਚ 1,644 ਹੋ ਗਏ, ਜਦਕਿ ਈਰਾਨ ਦੇ ਲੇਖ 800 ਤੋਂ 895 ਹੋਏ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਖੇ ਲੇਖ 666 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 546 ਰਹਿ ਗਏ। ਸਬੂਤ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵੀ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਧੀਮੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਲੇਖ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਸੰਸਥਾਗਤ ਹੈ: ਆਪਣੇ 2024 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਬਜਟ ਵਾਲੇ, ਮਾਪਣਯੋਗ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
